Cezaların Şahsiliği İlkesi Işığında Tescil Plakasına Kesilen Trafik Cezalarının İptali

AYM'den Emsal Trafik Cezası Kararı: Sürücünün İhlali Nedeniyle Plakaya (Araç Sahibine) Kesilen Ceza Kuralı İptal Edildi

Anayasa Mahkemesi (AYM), 23 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan E. 2025/122, K. 2025/185 sayılı kararı ile milyonlarca araç sahibini yakından ilgilendiren önemli bir iptal kararına imza attı. "Gıyapta plakaya yazılan cezalar" konusunda sıkça karşılaşılan mağduriyetleri doğrudan etkileyen bu hukuki gelişmeyi ve iptal kararının sonuçlarını aşağıda detaylarıyla inceliyoruz.

İptal Edilen Kural Neydi?

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 26. maddesi; araçlarda bulundurulması zorunlu olan ayırım işaretlerini (plaka, renk, yazı vb.) ve araçlara izinsiz ışıklı ve sesli uyarı cihazlarının takılmasını düzenlemektedir. Söz konusu maddenin iptal edilen hükmüne göre; bu kuralları ihlal eden sürücü eğer aracın sahibi değilse, sürücüye kesilen idari para cezasının yanı sıra, tescil plakasına da aynı miktar için ceza tutanağı düzenlenmekteydi. Bu kural, aracını bir başkasına emanet eden veya tahsis eden maliklerin, haberleri dahi olmayan kural ihlalleri nedeniyle cezalarla karşılaşmasına zemin hazırlamaktaydı.

Anayasa Mahkemesi'nin İptal Gerekçesi

Tokat 2. Sulh Ceza Hâkimliği'nin itirazı üzerine dosyayı inceleyen Anayasa Mahkemesi , bu kuralı Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan "Hukuk Devleti" ve 38. maddesinde yer alan "Cezaların Şahsiliği" ilkelerine aykırı bularak iptal etmiştir. Yüksek Mahkeme'nin kararına dayanak oluşturan temel hukuki tespitler şunlardır:

• Kusur İlkesi ve Cezaların Şahsiliği: Anayasa'nın 38. maddesinde yer alan ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi, bir kimsenin yalnızca kendi kusurlu fiilinden sorumlu tutulabileceğini, başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulmayacağını güvence altına almaktadır.

• İlliyet Bağı Eksikliği: İptal edilen kural, kabahate konu fiille ilgili olarak araç sahibinin kusurunun bulunup bulunmadığı veya aracı kullanan kişiye bir talimat verip vermediği yönünde hiçbir değerlendirme yapılmaksızın tescil plakasına ceza kesilmesini öngörmektedir. Kişilere ceza verilebilmesi için hukuka aykırı eylemin o kişi tarafından gerçekleştirildiğinin kanıtlanması gerektiğinden, işlemediği bir fiilden dolayı araç sahibine yaptırım uygulanması Anayasa'ya aykırı bulunmuştur.

Araç Sahipleri İçin Ne Anlama Geliyor?

Bu emsal karar ile birlikte; aracın maliki olmayan kişilerin (emanet alanlar, çalışanlar, kiracılar vb.) Kanun'un 26. maddesi kapsamındaki kural ihlalleri nedeniyle doğrudan aracın tescil plakasına kesilen idari para cezaları yasal dayanağını yitirmiştir. Tarafınıza tebliğ edilen benzer nitelikteki trafik idari para cezalarının iptali için, tebliğ tarihinden itibaren yasal itiraz süresi olan 15 gün içinde yetkili Sulh Ceza Hakimlikleri nezdinde hukuki yollara başvurulması gerekmektedir.